Định nghĩa

1. Danh từ riêng:
   • Tên một ngôi sao sáng trong chòm sao Thiên Cầm (Lyre): "Chức Nữ" là tên gọi của ngôi sao sáng nhất trong chòm Thiên Cầm, tức sao Vega, nằm ở phía bắc sông Ngân Hà.
   • Nhân vật trong thần thoại Trung Quốc: "Chức Nữ" là một tiên nữ, cháu gái của Ngọc Đế, chuyên việc dệt vải trên trời. Nàng là một trong hai nhân vật chính của truyền thuyết "Ngưu Lang Chức Nữ" về mối tình bị ngăn cách bởi sông Ngân Hà.

Ví dụ sử dụng

• Danh từ riêng:
  • Trên bầu trời đêm, sao Chức Nữ (Vega) rất dễ nhận diện.
  • Theo thần thoại, Chức Nữ là người dệt ra những áng mây trên bầu trời.

Các cách sử dụng nâng cao

• "Chuyện Ngưu Lang Chức Nữ": dùng để chỉ mối tình xa cách, chờ đợi, chỉ được gặp nhau hiếm hoi.
  • Câu chuyện Ngưu Lang Chức Nữ là biểu tượng cho tình yêu thủy chung vượt qua không gian và thời gian.
• "Gặp nhau như Ngưu Lang gặp Chức Nữ": thành ngữ ví von cảnh gặp gỡ khó khăn, lâu ngày mới có một lần.
  • Hai anh em đi xa, mấy năm mới về, gặp nhau như Ngưu Lang gặp Chức Nữ.

Biến thể và từ liên quan

• Ngưu Lang: nhân vật nam chính trong truyền thuyết, tương ứng với sao Altair (sao Thiên Ngưu), ở phía tây sông Ngân Hà đối diện với Chức Nữ.
• Thất Tịch: đêm mồng 7 tháng 7 âm lịch, được coi là ngày Ngưu Lang và Chức Nữ được gặp nhau trên cầu Ô Thước.
• Cầu Ô / Ô Kiều: cầu do chim quạ (ô thước) kết thành để Ngưu Lang và Chức Nữ gặp nhau.

Từ đồng nghĩa

• Vega: tên khoa học quốc tế của sao Chức Nữ.
• Tiên Dệt: cách gọi khác dựa theo công việc của nhân vật Chức Nữ.

Thành ngữ liên quan

• "Oan gia như Ngưu Lang với Chức Nữ": chỉ mối quan hệ tuy có duyên nợ, tình cảm sâu đậm nhưng luôn gặp trắc trở, xa cách.
• "Sông Ngân cách trở": hình ảnh ẩn dụ lấy từ truyền thuyết, chỉ sự ngăn cách, khó khăn trong việc gặp gỡ, sum họp.

1. Vốn là tên sao ở phía Bắc sông Ngân Hà đối diện sao Thiên Ngưu ở phía Nam sông ấy, tức sao Thiên cầm (Lyre), tên khoa học là Wéga
2. Kinh thi: duy thiên hữu hán, Giám diệc hữu quang, Xí bỉ Chức nữ, chung nhật thất tương (Duy trên trời có dãy Ngân hà nhìn (chúng ta) cũng còn đủ ánh sáng, còn 3 ngôi sao đứng thành hình tam giác kia là sao Chức Nữ đi suốt ngày đến hết lượt 7 sao khác rồi lại trở về y như đó)
3. Sử ký: Vu nữ kỳ bắc, chức nữ, thiên nữ tôn giã (phía bắc sao Vụ nữ có sao Chức nữ là cháu gái của thiên Đế - Tức Thiên Quang Thư)
4. Hán thư: Chức nữ, Thiên Đế tôn giã (Chức nữ là cháu thiên đế - Thiên văn chí)
5. Kinh sở tuế thời ký: Phi đông Thiên hà có Chức nữ (người con gái dệt vải) là còn thiên đế, hàng ngày lo việc dệt cửi, dệt thành những vân cẩm thiên y (Gấm có mây trời). Thiên đế thương cảnh nàng cô độc bèn gả cho Khiên ngưu lang ở phí Tây Thiên hà. Từ đó, Chức nữ bỏ việc dệt cửi. Thiên đế nổi giận bắt tội, buộc nàng phải trở lại phía đông, cho phép một năm chỉ được một lần gặp nhau vào đêm thất tịch (Mồng 7 tháng 7). Tương truyền có chim ô thước làm nên cầu cho chức nữ sang sông gặp Ngưu lang (Cầu ô)
6. Thơ Ngụy Văn Đế: Khiên Ngưu Chức nữ giao tương vọng (Khiên Ngưu và Chức nữ cách xa mà trông ngóng nhau)
7. Hồng Đức quốc âm thi tập:
8. Ước gặp Nữ, Ngưu mà thử hỏi
9. Cầu ô sự ấy có chăng vay
10. Xem Cầu ô, Ngưu lang)